* ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً مِنْ دُونِكُمْ . . . » ) * در اين آيه شريفه ، « وليجه » ( خويشاوند نزديك ) را « بطانه » ( آستر ) ناميده و وجهش اين است كه آستر به پوست بدن نزديك است . تا رويه ( ظهاره ) لباس . چون آستر لباس بر باطن انسان اشراف و اطلاع دارد و مىداند كه آدمى در زير لباس چه پنهان كرده ، خويشاوند آدمى هم همين طور است ، از بيگانگان به آدمى نزديكتر و به اسرار آدمى واقفتر است . و جمله * ( « لا يَأْلُونَكُمْ » ) * به معناى « لا يقصرون فيكم » است . يعنى دشمنان از رساندن هيچ شرى به شما كوتاهى نمىكنند . و كلمه « خبال » به معناى شر و فساد است و به همين جهت است كه جنون را « خبل » هم مىگويند ، چون در جنون ، فساد عقل است . و در جمله * ( « وَدُّوا ما عَنِتُّمْ » ) * كلمه « ما » مصدريه است و معناى جمله را « ودوا عنتكم » مىسازد ، يعنى دوستدار شدت و گرفتارى و ضرر شمايند . و جمله * ( « قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ » ) * مىرساند كه دشمنى آنان نسبت به شما آن قدر زياد است كه نمىتوانند پنهان بدارند . بلكه دشمنى باطنيشان در لحن كلامشان اثر گذاشته است . پس در حقيقت در اين جمله كنايه اى لطيف به كار رفته ، و آن گاه بدون اينكه بيان كند ، در دلهاى خود چه چيز پنهان كرده‌اند ، فرموده : * ( « وَما تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ » ) * تا اشاره كرده باشد ، به اينكه آنچه در سينه دارند ، قابل وصف نيست ، چون هم متنوع و گوناگون است و هم آن قدر عظيم است كه در وصف نمىگنجد ، و همين مبهم آوردن « ما فى صدورهم » بزرگ و عظيم بودن را تاييد مىكند . * ( « ها أَنْتُمْ أُولاءِ تُحِبُّونَهُمْ . . . » ) * ظاهرا كلمه « اولاء » اسم اشاره و كلمه « ها » براى هشدار دادن است . و اصل جمله « انتم هؤلاء » بوده باشد . و كلمه « انتم » بين ها و بين اولاء فاصله شده باشد ، همانطور كه مىگوئيم : « زيد هذا و هند هذه كذا و كذا » اين زيد و اين هند چنين است و چنان است . ( در فارسى هم همين كار را مىكنيم يعنى به جاى اينكه بگوئيم شما همانهايى كه چنين و چنان كرديد ، مىگوئيم : هان مگر شما آنهايى نبوديد كه چنين و چنان كرديد . « مترجم » ) * ( « وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتابِ كُلِّه » ) * الف و لام در « الكتاب » براى افاده جنس است ، و چنين معنا مىدهد كه شما به همه كتابهاى آسمانى كه از ناحيه خدا نازل شده ايمان داريد ، چه كتاب خودتان و چه كتاب اهل كتاب . اما اهل كتاب به كتاب شما ايمان ندارند .